Áp lực nợ đè nặng lên “ông lớn” ca cao Ghana giữa biến động thị trường toàn cầu

Ghana đối mặt sức ép tài chính khi ngành ca cao lao đao

Quốc gia sản xuất ca cao lớn thứ hai thế giới – Ghana – đang đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn khi giá ca cao toàn cầu biến động mạnh, buộc chính phủ nước này phải thay đổi chiến lược huy động vốn cho ngành xuất khẩu chủ lực

Theo kế hoạch mới, Ghana dự kiến huy động khoảng 1 tỷ USD thông qua phát hành trái phiếu nội tệ bằng đồng cedi nhằm phục vụ hoạt động thu mua ca cao cho niên vụ 2026/27. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào các khoản vay ngoại tệ từ các tổ chức tài chính quốc tế.

Giá ca cao lao dốc sau giai đoạn lập đỉnh lịch sử

Thị trường ca cao toàn cầu từng chứng kiến đợt tăng giá kỷ lục trong năm 2024 do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng nóng, giá ca cao đã giảm mạnh khiến nhiều quốc gia sản xuất lớn rơi vào tình trạng khó khăn tài chính.
Là quốc gia đứng thứ hai thế giới về sản lượng ca cao sau Côte d’Ivoire, Ghana chịu ảnh hưởng nặng nề bởi sự biến động này khi ngành ca cao đóng vai trò then chốt trong xuất khẩu và việc làm nông thôn.

Ghana muốn giảm lệ thuộc vào các khoản vay bằng USD

Trong nhiều năm qua, Ghana chủ yếu sử dụng các khoản vay hợp vốn bằng USD được bảo lãnh bởi các tập đoàn giao dịch hàng hóa quốc tế để tài trợ hoạt động thu mua ca cao mỗi vụ mùa.
Tuy nhiên, việc đồng USD biến động mạnh cùng áp lực trả nợ tăng cao đã khiến mô hình này bộc lộ nhiều rủi ro. Chính phủ Ghana hiện muốn chuyển sang huy động vốn trong nước nhằm giảm áp lực ngoại tệ và chủ động hơn trong điều hành tài chính.

Ông Randy Abbey – Giám đốc điều hành Hội đồng Ca cao Ghana (COCOBOD) – cho biết mặt bằng lãi suất trong nước đang thuận lợi hơn, giúp quốc gia này có cơ hội tiếp cận nguồn vốn nội địa với chi phí thấp hơn trước đây.

Công ty thu mua ca cao Ghana chìm trong gánh nợ

Một trong những tâm điểm của cuộc khủng hoảng hiện nay là Công ty Thu mua Ca cao PBC – doanh nghiệp có liên kết với Nhà nước và đóng vai trò thu mua sản phẩm từ nông dân.

Theo thông tin được công bố, PBC đang gánh khoản nợ khoảng 673 triệu cedi, tương đương gần 60 triệu USD. Ngoài ra, doanh nghiệp này còn nợ nông dân khoảng 24 triệu cedi tiền thanh toán cho hơn 9.000 bao ca cao đã giao trước đó.

Tình trạng thiếu thanh khoản đang làm suy giảm khả năng thu mua quy mô lớn, gây lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng ca cao tại Ghana.

Biến đổi khí hậu và khai thác vàng trái phép gây thêm khó khăn

Không chỉ chịu áp lực tài chính, ngành ca cao Ghana còn đối mặt với nhiều thách thức khác như:

• Sản lượng sụt giảm
• Biến đổi khí hậu
• Dịch bệnh trên cây trồng
• Hoạt động khai thác vàng trái phép lấn chiếm đất nông nghiệp

Những yếu tố này khiến chi phí sản xuất tăng cao và ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung ca cao toàn cầu.

Kinh tế Ghana dần phục hồi sau khủng hoảng nợ

Theo số liệu mới nhất, lạm phát của Ghana trong tháng 4/2026 ở mức 3,4%, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm trước đó. Ngân hàng Trung ương Ghana cũng liên tục cắt giảm lãi suất kể từ năm 2025 nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và giảm chi phí vay vốn trong nước.

Các chuyên gia nhận định nếu kế hoạch phát hành trái phiếu nội tệ thành công, Ghana có thể từng bước ổn định ngành ca cao và giảm phụ thuộc vào các thị trường tài chính quốc tế vốn nhiều biến động.