Truy xuất nguồn gốc sầu riêng: Giải pháp nâng cao chất lượng xuất khẩu

Truy xuất nguồn gốc sầu riêng: Xu hướng bắt buộc để nâng cao giá trị xuất khẩu

Ngành sầu riêng Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ khi từ ngày 1/7/2026 sẽ chính thức triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc trên toàn chuỗi sản xuất. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm minh bạch chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và nâng tầm thương hiệu sầu riêng Việt trên thị trường quốc tế.

Truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu cấp thiết

Những năm gần đây, sầu riêng là một trong những mặt hàng nông sản có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhất của Việt Nam, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, ngành hàng này cũng đang đối mặt với nhiều áp lực liên quan đến kiểm soát chất lượng, tồn dư hóa chất, quy trình canh tác và tính minh bạch của sản phẩm.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu.

Hệ thống mới sẽ giúp kết nối dữ liệu xuyên suốt từ vùng trồng, thu hoạch, sơ chế, đóng gói đến tiêu thụ và xuất khẩu. Đây cũng là lần đầu tiên ngành sầu riêng Việt Nam triển khai truy xuất nguồn gốc theo hướng đồng bộ trên quy mô lớn.

Tây Nguyên và ĐBSCL đẩy mạnh triển khai thí điểm

Tại Tây Nguyên, đặc biệt là Đắk Lắk – địa phương được xem là “thủ phủ” sầu riêng của cả nước với khoảng 45.000 ha – hệ thống truy xuất nguồn gốc đang được triển khai thí điểm nhằm chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Đại diện ngành nông nghiệp Đắk Lắk cho biết việc áp dụng truy xuất nguồn gốc sẽ giúp minh bạch thông tin sản phẩm, hạn chế hàng giả, hàng nhái và củng cố niềm tin của người tiêu dùng quốc tế đối với sầu riêng Việt Nam.

Trong khi đó, tỉnh Đồng Tháp cũng đã xây dựng kế hoạch triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản giai đoạn 2026 – 2030. Sầu riêng là một trong những ngành hàng ưu tiên nhằm nâng cao năng lực xuất khẩu và đáp ứng yêu cầu kiểm định từ các thị trường lớn như Trung Quốc.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, toàn bộ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được nước nhập khẩu phê duyệt tại địa phương sẽ tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Doanh nghiệp cần đóng vai trò trung tâm liên kết chuỗi

ác chuyên gia cho rằng để truy xuất nguồn gốc phát huy hiệu quả, cần triển khai đồng bộ từ nông dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp xuất khẩu. Trong đó, doanh nghiệp phải giữ vai trò trung tâm trong việc liên kết vùng nguyên liệu, hướng dẫn kỹ thuật và giám sát chất lượng sau thu hoạch.

Ngoài ra, việc đầu tư thêm trung tâm kiểm nghiệm, nhà máy chế biến tại vùng nguyên liệu cũng được xem là yếu tố then chốt nhằm giảm áp lực logistics và nâng cao năng lực kiểm định phục vụ xuất khẩu.

Hiện nhiều doanh nghiệp tại Đắk Lắk đã đầu tư phòng kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu sầu riêng. Tuy nhiên, với quy mô vùng nguyên liệu lớn, ngành hàng vẫn cần thêm nhiều đơn vị đủ điều kiện tham gia chuỗi kiểm nghiệm và xuất khẩu.

Xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc vẫn còn nhiều thách thức

Bên cạnh việc triển khai truy xuất nguồn gốc, nhiều địa phương cũng kiến nghị tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc. Một trong những vấn đề lớn hiện nay là áp lực kiểm nghiệm cadimi và chất vàng O khiến thời gian thông quan kéo dài.

Đồng Tháp đề xuất tăng công suất các trung tâm kiểm nghiệm đã được phía Trung Quốc phê duyệt nhằm giảm ùn tắc mẫu kiểm định và hỗ trợ doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ xuất khẩu. Đồng thời, địa phương cũng mong muốn có cơ chế hậu kiểm phù hợp hơn để giảm áp lực cho hệ thống kiểm nghiệm trong nước.

Cơ hội nâng tầm thương hiệu sầu riêng Việt Nam

Việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc được xem là bước đi tất yếu giúp ngành sầu riêng Việt Nam phát triển bền vững hơn trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt. Khi toàn bộ chuỗi sản xuất được số hóa và minh bạch, sản phẩm sẽ dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, gia tăng giá trị thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.